Dydaktyka

2. DZIAŁALNOŚĆ DYDAKTYCZNA

2.1. Historia

Specjalności absolwentów kształconych przez Instytut w okresie 50-lecia

W latach 1949 – 1954 studia w szkole Inżynierskiej na ówczesnym Wydziale Mechanicznym trwały 3,5 roku (6 semestrów zajęć dydaktycznych plus semestralna praktyka dyplomowa) i kończyły się po egzaminie nadaniem stopnia inżyniera. Studia te miały charakter stacjonarny (tzw. studia dzienne), po II i IV semestrze obowiązywały 4-tygodniowe praktyki wakacyjne.

Absolwenci z 1953 r (pierwszy rocznik – ok. 110 osób) na V i VI semestrze odbyli studia w siedmiu specjalizacjach (zwanych wówczas „sekcjami”). Trzy spośród nich, a mianowicie:

  • obrabiarki do metali,
  • obróbka skrawaniem,
  • narzędzia i przyrządy do obróbki skrawaniem,
  • były prowadzone przez katedry, które weszły później w skład Katedry Obrabiarek.

Absolwenci z lutego 1954 r (drugi rocznik – ok. 130 osób) mieli do wyboru, oprócz wyżej wymienionych, jeszcze dwie specjalizacje:

  • technologia budowy obrabiarek;
  • technologia silników spalinowych.

Obie te „sekcje” były prowadzone przez jednostki dydaktyczne, które weszły w 1953 r do zespołowej Katedry Obrabiarek, z tym, że tą drugą specjalizacją kierowano wspólnie z Katedrą Maszyn Cieplnych.

Dla trzeciego i kolejnych trzech roczników studia inżynierskie wydłużono do 4 lat i zmniejszono liczbę specjalizacji likwidując „maszyny dźwigowe i transportowe”, „technologię budowy obrabiarek” i „technologię budowy silników” a w 1956 roku – komasując je do czterech specjalności. Umożliwiono też przechodzenie w VII semestrze na pięcioletnie studia magisterskie w nowo wprowadzonych czterech specjalnościach, rozszerzając zakres kształcenia. Wśród nowo utworzonych w 1956 r specjalności jedna o nazwie „Obrabiarki, narzędzia i technologia budowy maszyn” była prowadzona przez Katedrę Obrabiarek, później – przez Katedrę, a następnie Instytut Technologii Maszyn.

Podział studentów na 4 specjalności (dokonywany na trzecim roku studiów) utrzymał się do 1974 r, z tym, że w początku lat 70-tych wprowadzono dodatkowo specjalność nauczycielską z kierunkami dyplomowania opartymi o poszczególne specjalności i stąd w kształceniu brał udział Instytut TBM.

Po przemianowaniu Uczelni na Politechnikę w roku 1955 wprowadzano sukcesywnie od pierwszego semestru nowe, jednolite programy nauczania dla studentów magisterskich z uwzględnieniem wyżej podanych specjalności. W latach 1957-1958 zakończono prowadzenie stacjonarnych (dziennych) studiów inżynierskich.

Warto wspomnieć, że Instytut do lat siedemdziesiątych obok przedmiotów specjalizacyjnych prowadził dla wszystkich studentów Wydziału Budowy Maszyn szereg przedmiotów kierunkowych, takich jak:

  • Praktyczne zajęcia warsztatowe (na I roku),
  • Metrologia techniczna,
  • Obróbka skrawaniem,
  • Obrabiarki skrawające,
  • Technologia budowy maszyn,
  • BHP

Ponadto do połowy lat sześćdziesiątych prowadził dla Wydziału Metalurgicznego praktyczne zajęcia warsztatowe, a dla specjalności „Odlewnictwo” tegoż wydziału – przedmiot „Obróbka skrawaniem” wraz z laboratorium.

Duży udział miał Instytut w kształceniu studentów na studiach zaocznych i wieczorowych. W roku 1955 otwarto na Wydziale Budowy Maszyn studia zaoczne i wieczorowe II stopnia (magisterskie) z dwiema specjalnościami, z których: „Obrabiarki, narzędzia i t.b.m”. (absolwenci 1960 – 1965) – prowadzona była przez Katedrę TBM.

W roku 1958 uruchomiono zaoczne studia inżynierskie ze specjalnością „technologia maszyn i obrabiarki” (absolwenci 1963 – 1964), prowadzoną przez Katedrę TBM.

W 1963 roku utworzono na Wydziale wieczorowe studia zawodowe (inżynierskie) ze specjalnościami, jak na studiach dziennych, wśród których „Obrabiarki, narzędzia i t.b.m.” była prowadzona przez katedrę, a później Instytut TBM.

Od 1973 roku na Wydziale istnieją zaoczne studia nauczycielskie (dla nauczycieli przedmiotów technicznych – mechanicznych), na których jeden z kierunków dyplomowania jest prowadzony przez Instytut TMiAP.

Od 1982 roku w ramach Zaocznych Studiów Inżynierskich na specjalności „Technologia maszyn” Instytut TMiAP prowadzi specjalizacje:

  • Obróbka skrawaniem i narzędzia,
  • Projektowanie Procesów Technologicznych.

Od samego początku na wszystkich wymienionych rodzajach studiów zaocznych i wieczorowych Instytut prowadził nie tylko specjalnościowe, ale i ogólne, dla wszystkich studentów, przedmioty:

  • Metrologia techniczna
  • Obróbka skrawaniem
  • Obrabiarki skrawające
  • Podstawy technologii budowy maszyn.

W 1973 r resort szkolnictwa wyższego wprowadził na naszym Wydziale następujące tzw. „kierunki nauczania”:

  • Mechanika
  • Techniki wytwarzania

W ramach „Technik wytwarzania” utworzono specjalności:

    • Technologia maszyn – z 4 kierunkami dyplomowania (co odpowiadało specjalizacjom), z których dwa:
      • Obróbka skrawaniem,
      • Projektowanie procesów technologicznych,

prowadził Instytut TBM

  • Obrabiarki i urządzenia technologiczne – z 3 kierunkami dyplomowania, z których jeden – „Obrabiarki”, był prowadzony przez Instytut TBM.
  • Nauczycielska – z kierunkami dyplomowania, jak na specjalności „Technologia maszyn”, ale przy mniejszym zróżnicowaniu przedmiotów specjalizacyjnych. Część tej specjalności była dyplomowana przez Instytut TBM. Studenci specjalności nauczycielskiej byli kształceni oddzielnie do początku lat osiemdziesiątych, później nauczycieli kształcono w ramach dodatkowych zajęć fakultatywnych.

W latach 1987 do 1991 na podstawie porozumienia międzyuczelnianego Instytut prowadził zajęcia z technik wytwarzania (ćwiczenia projektowe, zajęcia warsztatowe i prace przejściowe) dla studentów Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Podział na kierunki dyplomowania utrzymywał się z niewielkimi zmianami nazw do 1996 r (ostatnie dyplomy) a od 1993 r wprowadzono nowy układ specjalizacji z generalną zmianą programów nauczania.

Obecnie Instytut kształcił studentów na studiach dziennych magisterskich i inżynierskich, wieczorowych i zaocznych.

Na studiach dziennych magisterskich dla kierunku budowa maszyn:

a) W ramach specjalności technologia maszyn i automatyzacja prowadzone były następujące kierunki dyplomowania:

  • komputeryzacja projektowania procesów technologicznych
    Absolwenci tego kierunku dyplomowania byli przygotowani do prowadzenia prac badawczych i projektowo-technologicznych z zakresu obróbki i montażu. Wszechstronne przygotowanie potrzebne do konstruowania oprzyrządowania technologicznego, a także projektowania procesów technologicznych gniazd i linii produkcyjnych, w tym obrabiarek sterowanych numerycznie, daje podstawy do prowadzenia samodzielnych prac z wykorzystaniem wspomagania komputerowego CAD/CAM. Wiadomości z automatyzacji i robotyzacji są dopełnieniem wiedzy współczesnego technologa i organizatora produkcji. W trakcie studiów studenci poznawali zasady budowy i eksploatacji nowoczesnych programów komputerowych z zakresu projektowania technologii, narzędzi i oprzyrządowania.
  • komputerowe wspomaganie procesów obróbki skrawaniem i projektowania pomocy technologicznych
    Absolwenci tego kierunku dyplomowania byli przygotowani do prowadzenia prac badawczych i projektowo-technologicznych z zakresu wdrażania, doskonalenia oraz rozwoju metod obróbki skrawaniem stosowanych podczas wytwarzania maszyn i urządzeń. W programie studiów duży nacisk kładziono na konstrukcję i eksploatację narzędzi oraz zespołów narzędziowych, optymalizację procesów obróbki skrawaniem z wykorzystaniem metod komputerowych oraz tworzenia i obsługi nowoczesnych programów komputerowych. Ponadto absolwenci zdobywają wiedzę z zakresu obrabiarek ze szczególnym uwzględnieniem automatyzacji, robotyzacji i sterowania numerycznego.

b) W ramach specjalności maszyny technologiczne i systemy produkcyjne prowadzono własny kierunek dyplomowania:

  • komputerowe wspomaganie projektowania oraz eksploatacji obrabiarek i systemów produkcyjnych
    Na tym kierunku dyplomowania kształcono specjalistów przygotowanych do prowadzenia prac projektowo-konstrukcyjnych i badawczych w dziedzinie obrabiarek skrawających, systemów produkcyjnych, robotów przemysłowych oraz eksploatacji obrabiarek zarówno ogólnego przeznaczenia, jak i specjalnych, w tym sterowanych numerycznie. Ponadto absolwenci zdobywali wiedzę z zakresu budowy układów mikroprocesorowych stosowanych w sterowaniu obrabiarek, robotów, a także systemów produkcyjnych, wykorzystania technik komputerowych we wspomaganym projektowaniu obrabiarek CAD, w tym obsługi i projektowania nowoczesnych programów komputerowych, oraz komputerowym wspomaganiu sterowania lub nadzoru pracy obrabiarek i systemów obrabiarkowych.

Na studiach dziennych inżynierskich pracownicy Instytutu prowadzili zajęcia dydaktyczne na specjalnościach: techniki wytwarzania oraz samochody, i na kierunku informatyka.

Na studiach wieczorowych i zaocznych dla kierunku mechanika i budowa maszyn w ramach specjalności technologia maszyn prowadzone były następujące kierunki dyplomowania:

  • obróbka skrawaniem i narzędzia
    Absolwenci tego kierunku dyplomowania byli przygotowani do prowadzenia prac z zakresu konstrukcji i eksploatacji narzędzi i zespołów narzędziowych oraz optymalizacji procesów obróbki skrawaniem z uwzględnieniem umiejętności obsługi nowoczesnych pakietów komputerowych do prowadzenia prac projektowych i optymalizacyjnych. Ponadto otrzymywali wiedzę z zakresu eksploatacji obrabiarek ze szczególnym uwzględnieniem automatyzacji i sterowania numerycznego.
  • projektowanie procesów technologicznych
    Absolwenci tego kierunku dyplomowania zdobywali wiedzę z zakresu prowadzenia prac związanych z opracowywaniem procesów technologicznych obróbki i montażu, w tym dla obrabiarek sterowanych numerycznie, z wykorzystaniem nowoczesnych pakietów programowych na komputery. Ponadto otrzymywali wszechstronne przygotowanie do projektowania oprzyrządowania technologicznego i optymalizacji procesów technologicznych z zastosowaniem nowoczesnych metod komputerowych.
  • specjalność nauczycielska
    Uzupełniające studia magisterskie dla absolwentów z tytułem licencjata, którzy ukończyli studia na kierunku wychowanie techniczne na Wyższej Szkole Pedagogicznej

Absolwenci otrzymywali dyplom magistra bez tytułu zawodowego inżyniera. Otrzymywali wykształcenie z przedmiotów podstawowych z zakresu mechaniki i budowy maszyn, technik wytwarzania oraz takich przedmiotów, jak: psychologia i metodyka nauczania przedmiotów technicznych. Studia te, łącznie z wykonaniem pracy dyplomowej magisterskiej trwały 2 lata.

Ponadto pracownicy Instytutu prowadzili zajęcia na:

  • kierunku informatyka (studia wieczorowe i zaoczne) z przedmiotów: podstawy robotyki, sterowanie numeryczne maszyn i urządzeń, wstęp do komputerowo-wspomaganego wytwarzania, komputerowo wspomagane projektowanie procesów technologicznych CAD-CAM komputeryzacja w zarządzaniu marketingowym.
  • kierunku mechanika i budowa maszyn na wszystkich specjalnościach z grupy przedmiotów podstawowych między innymi: technologia maszyn, metrologia i kontrola techniczna, obrabiarki skrawające, obróbka skrawaniem, peumatyka i hydraulika.

2.2. Bieżąca działalność dydaktyczna

Wstąpienie do Unii Europejskiej zaowocowało głębokimi zmianami w regulaminie studiów oraz ich organizacji. W latach 2004-2007 zostały opracowane podstawy „Systemu Bolońskiego”. Przewiduje on dwustopniowy proces kształcenia na studiach wyższych, z możliwością zmiany przez studenta kierunku oraz uczelni po zakończeniu pierwszego etapu. Z tego powodu wprowadzono ujednolicony system oceniania w postaci punktów ECTS oraz zmieniono nazwy i liczbę specjalności.

Pracownicy Instytutu Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji kształcą studentów w systemie studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, na pierwszym (inżynierskim) i drugim (magisterskim) poziomie kształcenia. Zajęcia dydaktyczne prowadzone są na następujących kierunkach kształcenia:

  • Mechanika i Budowa Maszyn,
  • Informatyka,
  • Zarządzanie i Inżynieria Produkcji.

W procesie dydaktycznym na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych coraz większy udział mają przedmioty z zakresu programowania obrabiarek CNC i sterowania maszyn, oraz projektowania i automatyzacji procesów technologicznych na obrabiarki CNC.

W ramach podstawowego dla Instytutu kierunku Mechanika i Budowa Maszyn zajęcia prowadzone są w zakresie przedmiotów podstawowych, kierunkowych i na specjalnościach: Systemy Komputerowe Procesów Wytwarzania (SKPW) oraz Robotyka i Automatyka (RiA). Reorganizacja kierunków kształcenia spowodowała połączenie obu specjalności w jedną zunifikowaną: Automatyzacja Procesów Wytwarzania i Robotyka (APWiR). Specjalność ma charakter interdyscyplinarny łączący dziedziny z pogranicza modelowania procesów wytwarzania, robotyki i informatyki. W założeniach programowych absolwenci specjalności powinni być przygotowani do pracy w zakresie projektowo – konstrukcyjnym, technologicznym, kierowania i rozwijania produkcji.

W celu wypełnienia założeń dydaktycznych warunkujących uzyskanie wiedzy i umiejętności określonych przez profil absolwenta proponowanej specjalności, pracownicy Instytutu prowadzą zajęcia z przedmiotów:

  • podstawowych – dotyczących technologii wytwarzania,
  • specjalizacyjnych – z zakresu automatyzacji procesów wytwarzania na etapie: projektowym, organizacyjnym oraz diagnostyki eksploatacyjnej,
  • specjalizacyjnych – z zakresu robotyki,
  • ogólnego wykształcenia – humanistycznych.

Na kierunku Zarządzanie i Inżynieria Produkcji (ZiIP) pracownicy Instytutu prowadzą przedmioty podstawowe dla kierunku kształcenia oraz specjalizacyjne w ramach specjalności: Systemy informatyczne w inżynierii produkcji i transporcie. W zakresie kształcenia na kierunku ZiIP studenci otrzymują zasób wiedzy łączący przygotowanie inżynierskie z dziedziny budowa maszyn, inżynierii materiałowej i komputerowego wspomagania prac inżynierskich z zagadnieniami organizacji i zarządzania oraz marketingu. W ramach kształcenia specjalistycznego na specjalności Systemy Informatyczne w Inżynierii Produkcji i Transporcie studenci uzyskują niezbędną wiedzę związaną z tworzeniem i zastosowaniem systemów informatycznych w zarządzaniu i nadzorze procesów wytwarzania i transportu. Absolwenci specjalności, zgodnie z założeniami dydaktycznymi, są przygotowani do prowadzenia prac związanych z komputeryzacją zadań organizacyjno – produkcyjnych i logistyczno – transportowych. Specjalność łączy wiedzę z zakresu inżynierii produkcji i organizacji transportu. Pozwala na obsługę i tworzenie systemów informatycznych umożliwiających projektowanie, symulację i optymalizację procesów produkcji i transportu.

W ramach kierunku Informatyka pracownicy ITMiAP prowadzą zajęcia w zakresie przedmiotów podstawowych i na specjalnościach:

  • Informatyka ekonomiczna (studia stacjonarne)
  • Sieci i systemy informatyczne w wytwarzaniu (studia stacjonarne)
  • profil ogólny (studia niestacjonarne)

Pracownicy Instytutu prowadzą prace dyplomowe w zakresie następujących kierunków kształcenia i specjalności: Mechanika i Budowa Maszyn (specjalności: Systemy Komputerowe Procesów Wytwarzania, Robotyka i Automatyka na studiach stacjonarnych oraz Systemy Komputerowe Procesów Wytwarzania i Nauczycielska – studia niestacjonarne), Informatyka, Zarządzanie i Inżynieria Produkcji (specjalność: Systemy Informatyczne w Inżynierii Produkcji i Transporcie – wspólnie z Instytutem Maszyn Tłokowych i Technik Sterowania).

W roku akademickim 2008/09 przewidziano uruchomienie nowego kierunku kształcenia Mechatronika. Zgodnie z założeniami dydaktycznymi absolwenci kierunku Mechatronika uzyskają wiedzę z zakresu mechaniki, budowy i eksploatacji maszyn, elektroniki, informatyki, automatyki i robotyki oraz sterowania. Celem kształcenia na tym kierunku jest uzyskanie umiejętności integracji zdobytej wiedzy w zakresie wymienionych dyscyplin przy projektowaniu, wytwarzaniu i eksploatacji produktów. Promowana w Instytucie specjalność Systemy Sterowania, ma charakter interdyscyplinarny w obszarze nauk inżynierskich bazujących na dyscyplinach mechaniki, technologii i budowy maszyn, automatyki, robotyki, sterowania oraz elektroniki i informatyki.

Od 2007 roku Instytut TMiAP uruchomił studia podyplomowe specjalność: Automatyzacja i Eksploatacja Maszyn i Systemów Produkcyjnych.